Gana#2: Burada ne işim var benim?

Hayatımın yaklaşık 6 ayını geçirdiğim Gana’da, uzun süren iş ve yalnızlık dönemlerinde nadiren de olsa “Benim ne işim var burada?” diye sorduğum oldu. Fakat bu yazıda, Bodrum’da ne işi olduğunu merak eden Nuri Çamlı feveranlarımdan değil, Gana’da gerçekten ne işim olduğundan bahsedeceğim. Ben Gana’da ne yapıyordum?

Şirketin gönüllülük programına başvururken istediğim tek şey, eğer mümkünse normalde yaptığım işten farklı bir şeyler yapmaktı. Yıllardır yaptığı ve iyi bildiği bir işin olurunu olmazını anlatan bir danışmandan ziyade, benim için de yeni olan bir konuyla ilgilenmek istedim. Madem ilk kez bir sivil toplum kuruluşu için çalışacaktım, bari bilmediğim bir iş olsundu.

ny start 1

İstediğim oldu. Columbia Üniversitesi bünyesinde, ünlü ekonomist Jeffrey Sachs’in kurduğu The Earth Institute bünyesinde, eşi Sonia Sachs’in direktörlüğünü yaptığı One Million Community Health Workers (1mCHW) projesine atandım. Projenin ilk ayaklarından biri Gana olduğu için, New York’ta iki haftalık bir eğitimin ardından Gana yollarına düştüm. Düşündüm de, 2 yıl önce bugünlerde Accra’da içinde bir komodin ve bir klimadan başka bir şey olmayan hostel odama yerleşmiş, etrafı dolaşmaya daha yeni yeni başlamıştım. İşte bu fotoğrafı da, Afrika’da uyandığım ilk sabah olan 20 Temmuz 2015’te hostelin balkonundan çektim:

accra first day
Afrika’dan ilk fotoğraf, 20.07.2015

1mCHW projesi, Sahraaltı Afrika ülkelerinde yaşayan ortaokul/lise mezunu gençlerin, yaşadıkları köy ve kasabalara basit sağlık hizmetlerini götürmelerini amaçlıyor. Bunun için gençler seçilip eğitiliyor, kendilerine ilaç ve ekipman sağlanıyor, performans takip ve raporlama sistemleri kuruluyor. Projenin hedefi hem halk sağlığında (özellikle kırsal kesimde) gözle görülür bir iyileşme, hem de genç işsizliğinin azalması.

Her biri yaklaşık yüz evden sorumlu olan bu halk sağlığı çalışanları, her gün bu evleri ziyaret ederek insanların sağlığını yakından takip ediyor. Yaşlılar, hamile kadınlar ve 0-5 yaş arası çocuklarda hemen tedavi edilebilecek hastalıklara karşı tetikte oluyor ve aldıkları eğitim sayesinde onları ayaküstü tedavi edebiliyorlar (ishal olan bir çocuğa rehidratasyon tuzu vermek gibi basit bir işlemle, göz göre göre gerçekleşecek bir ölümü engellemek gibi). Daha ciddi vakalarda ise hekimle iletişime geçiyor, hastayı en yakın kliniğe yönlendiriyorlar.

CHWs-600x432

Screen Shot 2017-07-26 at 22.33.41.png
Fotoğraflar The Earth Institute sayfasından alınmıştır.

Bu kısım önemli ve Afrika hakkında bilgilerimizin ne kadar kısıtlı olabileceğini göstermesi açısından da ilginç: Gana’da sağlık sisteminin en büyük sorunu doktor ve hemşire eksikliği değil. Bu da sorunlardan biri, fakat kliniklerin kırsal kesimde yerleşim yerlerine çok uzak olması daha büyük bir sıkıntı. Halk kadercilik, başına geleni yüce bir ceza olarak görme, eğitimsizlik gibi pek çok nedenle doktora danışma eğilimi göstermiyor. Bu durumda doktoru (ya da bu durumda sağlık çalışanını) eve getirmek gerekiyor.

Afrika’nın pek çok ülkesinde denenip onaylanan bu halk sağlığı çalışanları projesi, Gana’da 7 Ocak 2016 tarihi itibariyle Başkan tarafından duyuruldu ve resmen başlamış oldu. Bense bu mutlu olaydan yaklaşık iki hafta önce Türkiye’ye döndüğümden, içinde emeğim olan projenin başlangıcını yerinde göremedim. Yine de uzaktan takip ettim elbette, hala da ediyorum.

Screen Shot 2017-07-26 at 21.47.09.png
Ghana News Agency; ghananewsagency.org

Benim başlıca işim, uygulama kılavuzunun ilk taslağını yazmak ve uzun toplantılarda paydaşlardan alınan yorumlarla kılavuzu güncellemekti. Çalışanların nasıl seçileceği, gerekli eğitimlerin kapsamı, sağlanacak ilaç ve eşyaların listesi, bütçe hazırlanması, performans değerlendirme anketleri vb. gibi projenin tüm ayakları uygulama kılavuzunda mevcuttu.

Bu iş dışında, Gana genelinde, aile sağlık merkezlerine benzer küçük kliniklere bağlı toplam gönüllü sayısını araştırarak, çoğu kez bu klinikleri yerinde ziyaret ederek, mevcut sağlık çalışanlarının haritasını çıkarmak da görevlerim arasındaydı. Diğer STK’larla beraber saha ziyaretlerine katılmak gibi ek aktiviteleri de sayarsak, kılavuz yazma işini dengeleyecek kadar gezdiğimi söyleyebiliriz. Bu arada, @suleinghana Twitter hesabımdan ve proje blogundan saha gözlemleri paylaştım (yer yer daha kişisel konulardan bahsetmiş de olabilirim tabi…)

 

Aklım Gana’da ve orada yaptığım işte kalarak ülkeye döndüm, sonuçta işime dönmem gerekiyordu. Proje kapsamında beraber çalıştığım kişilerin beni bırakmak istememesi ve temelli taşınmam konusundaki ısrarları, aldığım en güzel övgüydü.

Gana’yı sevdim. Gana’da yaşamak mümkün geldi bana. Ganalıları, bazen insanın üstüne üstüne gelseler de, çok arkadaş canlısı buldum. Ama Gana’ya başka bir minnettarlığım daha var: Bu ülkede geçirdiğim 6 ay bana, bana başka şeyler yapmanın da mümkün olduğunu ve hayatta kalmanın daha mutluluk verici bir şekli olduğunu hatırlattı.

Screen Shot 2017-07-26 at 22.05.02.png

(Aksi belirtilmeyen fotoğraflar yazara aittir: @bellatrixbegins)

Serinin ilk yazısı için tık tık: Gana#1: Down on the Cape Coast

Yazar: bellatrixbegins

twitter, instagram: @bellatrixbegins kişisel blog: www.bellatrixbegins.blogspot.com Daha ne diyem, Mahmut mu diyem? (DEDİ)

3 thoughts

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s