Renklerin içinde, soyutun içinde

Yazı: Ezgi Topçuoğlu

Hayatını çok sevdiği karısı Gaia ile keyif ve tatmin duygusu içinde geçiren Salvador Dali: “Bazı günler aşırı hazdan öleceğim sanıyorum.” demiş. İnsana böyle bir cümleyi kurduracak çok az sayıda şeyden biri sanat olmalı! İstanbul Modern sağ olsun, ben de hazdan öleceğim sandığım bir gün geçirdim.

Devlet adamı, araştırmacı ve sanatsever Şakir Paşa ile Giritli Sare Hanım evlendiklerinde herhalde bu toprakları, hatta dünyayı güzelleştirecek bir adım attıklarının farkında değillerdi. Pek çok çocuk yaptılar; bunlardan üçü Halikarnas Balıkçısı olarak tanıdığımız Cevat Şakir, ilk grafik ve gravür sanatçılarından Aliye Berger ve bu yazının da ana konusu olacak Fahrelnissa Zeid’dı. Üçüncü kuşak da yine sanatçılarla doluydu: Seramik sanatçısı Füreya Koral, annesi gibi resmi seçen Nejad Devrim ve tiyatrocu Şirin Devrim de yine Şakir Paşa ailesine mensuptu.

İstanbul Modern, 30 Mayıs – 30 Temmuz 2017 arasında görücüye çıkardığı Fahrelnissa Zeid koleksiyonuyla sanatseverleri yine mest etti. Serginin son gününe ben de yetişebildim. Kendimi başka dünyalarda unuttuğum ve bulduğum bir iki saat geçirdim müzede. Öğrendim, anlamlandırdım, ilham aldım ve beslendim.

fahrelnissa 2

 

Soyut Kompozisyon

Fahrelnissa Zeid’ın vitraya benzer desenlerinin süslediği soyut kompozisyonlarının eşsiz dünyasında kayboldum adeta. Resimlerine bakıp önce, “Galiba kendinden geçmiş ve renkleri bir delilik hali içinde yerleştirmiş tuvale.” derken, uzun uzun izledikten sonra “Aslında her şey başından belliymiş, bu savaşta renkler değil ressam kazanmış.” diye çıktım işin içinden. Sonra portreleriyle bir bulmacaya daldım. Bu yüzlerin hepsi birbirine nasıl bu kadar benzeyip ifadeleri nasıl bu kadar farklı olabiliyordu

Sergide “Fahrelnissa ile Nejad: Gökkuşağında İki Kuşak” isimli bir de belgesel gösterimi vardı. Fırsat bulursanız şuradan (link: https://www.youtube.com/watch?v=cpCq0vqY5nk&t=21s ) izlemenizi öneririm. Cumhuriyet döneminin yetiştirdiği önemli ressamlardan olan Zeid, sadece İstanbul değil Paris başta olmak üzere dünyanın dört bir yanında sergiler açmış ve benzersiz resimleri, yaratıcılığı ve renkliliğiyle hayranlık toplamış. Işığını yaşamının son yıllarında Umman’a da taşımış. Oğlu Nejad’la ise birbirlerini çok sevmelerine rağmen aralarında bitmek bilmez bir profesyonel rekabet varmış. Öyle ki, Nejad Devrim annesinden konu açıldığı zaman “O’nun yaptığına resim denmez.” dermiş. Sanat; tüm güzelliğinin yanında biraz kıskanç, biraz bencil, biraz egoist ve doyumsuz belki de…

Bir de resimlerinin arasında Fahrelnissa’nın birkaç cümlesini serpiştirmişler ki, beni en çok etkileyen, mutlu eden ve heyecanlandıranlar onlar oldu. Yaratım sürecini anlatan; insanın içinde bir damlacık bile yaratıcılık varsa onu okyanuslara çevirmek için etkileyen, özendiren ve kalp çarpıtan satırlar…

 

fahrelnissa

“Resim yaparken kendimi her an tüm canlı varlıklarla bir tür bütünleşme içinde buluyorum… Sonra kendim olmaktan çıkıyor, bu resimleri patlayan bir yanardağın kaya ve lav püskürtmesine benzer bir biçimde çıkaran insanüstü yaratıcı sürecin bir parçası oluyorum. Çoğu zaman yaptığım resmin farkına ancak tuval tamamlandığı zaman varıyorum.”

“Büyük bir tablo yapmak için önce kendini tablonun içinde hissetmelisin, bütün varlığınla tabloya yerleşmelisin… Sevdiklerinin nasıl bir alemde yaşamasını istersen renklerini ona göre kullan.

“Yapıt bana oyun oynadığında veya ben kendime numaralar yaptığımda yaşayacağım sürprizleri iştahla bekliyorum. Kendi kendime saklambaç oynuyor, kendimden saklanıyorum adeta; aynı zamanda, olan bitenden habersiz bir farenin üzerine atılan vahşi bir kedi gibi kendime hamle ediyor olduğumu da görüyorum. Bu eğlenceli bir oyun ama gaddar bir yanı da var.”

fahrelnissa 3

İstanbul Modern’deki sergi Temmuz ayında sona erse de, Tate Modern’de yine İstanbul Modern’in koleksiyonundan seçkilerin gösterime çıktığı sergi 8 Ekim’e kadar devam ediyor. Deniz & güneş tatillerine doyup sonbaharda farklı tatların peşine düşenlere şiddetle öneririm. Hem Eylül’de Londra her zaman iyi bir fikirdir. Keyifli gezmeler, güzel ilhamlar dilerim.

Tate Modern Fahrelnissa Zeid sergisi ile ilgili bilgi için:

http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/fahrelnissa-zeid

 

fahrelnissa-otoportre

 

 

 

 

One thought

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s