Adalı sahaf…

Geçen yaz, hazırlayacağım bir Adalar rehberi için sıra Heybeliada’ya geldiğinde sırf ahşap yapı güzelliğine kapılaraktan kendimi Heybeli Sahaf’ın önünde bulmuş ve adada bir sahaf dükkânıyla karşılaştığıma gerçekten şaşırmıştım. Çünkü bu bilgiden henüz habersizdim. Sahafın adı Nazım Hikmet olunca şaşkınlığım biraz daha artmış, bu sebepten sohbetimiz de hızla ilerlemişti. Sağolsun bana iki ada turu attıracak kadar güzel öneriler sunmuş, sayesinde iki gün boyunca kendimi Adalı gibi hissetmiştim. Asıl final ise ikinci günün akşamı Taner Öngür ve Orhan Balkan’la dükkanda yaptığımız sohbetle olmuştu. O günlerde referandum için geri sayım başlamış ve biz o sohbetle biraz daha umutlanmıştık. Hayır, beklediğimiz şey olmadı; ama o tesadüfi karşılaşmanın geriye bıraktığı iyi duygular, teselli veren hatıralar listesinde yerini aldı.  Heybeli Sahaf’ın ada için bir buluşma noktası olacağını o gün anlamıştım. Son günlerde baktım ki Nazım durmadan adaya kitap taşıyor, merak ettim: Ada sahaflığı nasıl gidiyor, kitapları yoksa kendisine mi saklıyor, kahvemizin yanına en çok hangi şairler yakışıyor, yeni instagram algoritmasıyla o nasıl başa çıkıyor… Sordum, yanıtladı.

Bu işler zaten zorlaşmaya başlamışken şehrin merkezinden kaçıp adada sahaf dükkânı açmak, iyimserlik mi yoksa biraz maceraperestlik mi?  

İşimizin kendisi aslında maceraperestlik. Hep bir keşfetme duygusu. Hepimizin hayallerinde kendine ait bir adası yok mudur? Sanırım ben şimdilik kendime ait adayı buldum. Kaçmak mı dersek, imkânı olan herkes kaçmak istemiyor mu?

İkinci yıla doğru gidiyorsun, Adalıların ilgisi nasıl, hâlâ kararlı mısın burada kalmaya?

Ada ve ada halkıyla ilişkiler güzel. Özellikle de ada çocuklarıyla. Onlar beni yalnız bırakmıyor. Bir dükkân için ilk yıllar zordur. İki yılı doldurduysak artık demir atmışızdır, yeniden gitmek isteği uyanana kadar.

Heybeliada Halk Kütüphanesi konusunda son durum nedir? Senin ona paralel bir Heybeli Sahaf Çocuk Kütüphanesi projen var mıydı, ben mi yanlış hatırlıyorum?

Halk Kütüphanesi için mücadele devam ediyor. Binanın tadilatı bitmek üzere. En son yetkililerle yapılan görüşmelerde ilk katın kütüphane, üst katların ise Halk Eğitim Merkezi olacağını söylemişler. Çocuk kütüphanesi projesi hayata geçeli çok oldu. Adalı çocuklar diledikleri zaman, istedikleri kitabı ücretsiz alıp okuyorlar, sonrasında yenisiyle değiştiriyorlar. İsteyen de getirmiyor. Bunu tamamen çocukların tercihlerine bırakıyoruz. Ada dışından gelen çocuklara da ücretsiz veriyoruz kitapları. Hepimiz mutluyuz.

Son yıllarda Heybeliada’ya İstanbul’dan ciddi bir kesim de kaydı, adada böyle birbiriyle eş-dost küçük bir topluluk da oluştu galiba?

İstanbul’dan kaçış her yere var. Bu yıl ilk kez İstanbul göç veren şehir oldu. Elbette burada da yakın insanlar buluyorlar birbirlerini.

Adada olmak kitap akışını canlı tutmayı teknik olarak zorluyor mu, yeni kitaplara nasıl ulaşıyorsun?

Adaya geldikten sonra kitap akışı daha da canlandı. Düşünüldüğünün aksine adalardan değil de daha çok İstanbul’dan ulaşıyor kitaplarını bize vermek isteyen insanlar. Adalardaki tek sahaf olmam, bilinirliğimi artırdı sanırım :)

İkinci el kitaplar, sahaflarda nadir eserlere galip geldi galiba, bu durum sahaflığı bozar mı?

İkinci el kitap satışı ile sahaflığı karıştırmamak gerek. Her ikisini bir arada da yürütüyoruz. Mesleğimizde bu anlamda biraz kafa karışıklığı var okurlar için. Son yıllarda sosyal medyada isminin önüne sahaf kelimesini koyup satış yapanlar var. Dükkâna sahaf ismi koymakla sahaf olunmuyor. Bu iki ayrımı doğru yapmak gerek. Sahaflık bozulmaz ama “sahafçılık” bozulabilir. Hatta bozulsun. Yerin dibine girsin. :)

Zamanın dijitalleşmesi, online kaynakların yaygınlaşması falan işleri nasıl etkiliyor?

Bu aslında ciddi bir araştırma konusu. Ben şimdilik bize çok fazla etkisi olduğunu düşünmüyorum. Online satış anlamında katkısı var diyebilirim.

Sosyal medyaya bakarsak kahvaltıya şiirsiz oturmuyor, kahvemizi kitapsız içmiyoruz. Kitaplara olan ilgi artırıyor mu yoksa nasılsa ortamlarda var, kitabı ne yapayım sonucu mu ağır basıyor?

Birkaç şair ve yazar dışında pek ilgi yok aslında. Bütçelerine uygun kitapları bulduklarında alıyorlar. Ama çoğunluk, kahveli fotoğrafını daha çok tercih ediyor. :)

Beyoğlu Sahaf Günleri, Haydarpaşa Sahaf Festivali gibi etkinliklerde de aktif olarak yer almaya çalışıyorsun. Sahaflığa bir canlanma, yenilenme getiriyor mu bu festivaller?

Son 7 yıldır birçok sahaf organizasyonuna katıldım. Ekonomik anlamda sahaflar için azımsanmayacak bir katkı sağlıyorlar. Tabii ki bizim de kuru kalabalığımız fazlaca oluyor :)

Şu aralar en çok hangi yazarlar soruluyor sahaflara, Kürk Mantolu Madonna, Tutunamayanlar, Aylak Adam hâlâ popüler mi?

Saydıkların hâlâ popüler. İkinci yeni şairler de en baş köşede. Biraz da diziler gündem yaratıyor. Göğe bakalım…

Peki bazı yazarların ilk baskı kitaplarının bu kadar pahalı olması normal mi? Yani 2-3 bin liraya kitap olur mu? :)

Daha fazlasına da olur. Tamamen koleksiyonerin aradığı şeye bağlı. Tabii ki her ilk baskı kitap pahalı değil. Fiyatını belirleyen, baskısı, yazarı, bulunabilirliği ve en önemlisi de talep.

Heybeli Sahaf’ın koleksiyonunda da böyle nadide eserler olduğunu biliyorum. Bazılarından bahsetmek ister misin?

Benim koleksiyonum yok. Ben sadece emanetçiyim. Eski sahiplerinden aldım. Yeni sahiplerine kavuşana kadar göz kulak oluyorum. :) Çok fazla ilk baskı ve imzalı kitap var şu an sahafta. Nazım Hikmet, Sait Faik, Ahmet Hamdi Tanpınar, Cemal Süreya, Edip Cansever, İlhan Berk ve aklıma gelmeyen onlarca imzalı kitap. :)

İstanbul’un en iyi 10 sahafını sıralamanı istesek?

Turkuaz Sahaf, Müteferrika Sahaf, Barış Sahaf(Beyoğlu), İmge Sahaf, Babil Sahaf, Denizler Kitabevi, Simurg Sahaf.

Patika Sahaf’ta da gözün mü var, bana mı öyle geliyor? :)

Patika Sahaf hem kitap çeşitliliği ile hem de mekânsal olarak cezbediyor beni. Daha doğrusu kitap olan her yerde gözüm var sanki. :) Ama ben adada mutluyum :)

Mevsim kış, havalar soğuk; sence bugünlerde adaya niye gelelim, gelince ne yapalım, siz Adalılar ne yapıyorsunuz?

Ada kışın daha iyi hissedilir. Boş sokaklar sizinle daha rahat etkileşim kurar. Evler sizinle konuşur adeta. Sokak kedileri ve köpekleri eşlik eder yürüyüşlerinizde. Yazın bunaltan kalabalığından ziyade kışın ada huzur verir size. Yalnızlığı sevenlere.

Taner Öngür ve Orhan Balkan’lı Heybeli Sahaf günü benim için çok güzel bir anı. Sonra Taner Öngür’ün albüm lansmanını da sizin orada yaptınız. Mahallenin buluşma noktası oldu bir bakıma diyebilir miyiz?

Evet; artık Heybeli Sahaf, sahaf olmanın ötesinde gerçek bir buluşma noktası oldu diyebiliriz. Ve dahası da olacak. :)

Son olarak: görünüşte her şey kötüye gidiyor gibi… Kitapların arasından bakınca sen nasıl görüyorsun olanı biteni?

Bir Edip Cansever şiiriyle yanıt vereyim:

Her yere yetişilir 

Hiçbir şeye geç kalınmaz ama 

Çocuğum beni bağışla 

Ahmet Abi sen de bağışla 

Boynu bükük duruyorsam eğer 

İçimden öyle geldiği için değil 

Ama hiç değil 

Ah güzel Ahmet abim benim 

İnsan yaşadığı yere benzer 

O yerin suyuna, o yerin toprağına benzer 

Suyunda yüzen balığa 

Toprağını iten çiçeğe 

Dağlarının, tepelerinin dumanlı eğimine 

Konyanın beyaz 

Antebin kırmızı düzlüğüne benzer 

Göğüne benzer ki gözyaşları mavidir 

Denize benzer ki dalgalıdır bakışları 

Evlerine, sokaklarına, köşebaşlarına 

Öylesine benzer ki 

Ve avlularına 

(Bir kuyu halkasıyla sıkıştırılmıştır kalbi) 

Ve sözlerine  

(Yani bir cep aynası alım-satımına belki) 

Ve bir gün birinin adres sormasına benzer 

Sorarken sorarken üzünçlü bir görüntüsüne 

Camcının cam kesmesine, dülgerin rende tutmasına 

Öyle bir cıgara yakımına, birinin gazoz açmasına 

Minibüslerine, gecekondularına 

Hasretine, yalanına benzer

Anısı işsizliktir

Acısı bilincidir

Bıçağı gözyaşlarıdır kurumakta olan

Gülemiyorsun ya, gülmek

Bir halk gülüyorsa gülmektir

Ne kadar benziyoruz Türkiye’ye Ahmet Abi.

Bir güzel kadeh tutuşun vardı eskiden

Dirseğin iskemleye dayalı

— Bir vakitler gökyüzüne dayalı, derdim ben —

Cıgara paketinde yazılar resimler

Resimler: cezaevleri

Resimler: özlem

Resimler: eskidenberi

Ve bir kaşın yukarı kalkık

Sevmen acele

Dostluğun çabuk

Bakıyorum da simdi

O kadeh bir küfür gibi duruyor elinde.

Ve zaman dediğimiz nedir ki Ahmet Abi

Biz eskiden seninle

İstasyonları dolaşırdık bir bir

O zamanlar Malatya kokardı istasyonlar

Nazilli kokardı

Ve yağmurdan ıslandıkça Edirne postası

Kıl gibi ince İstanbul yağmurunun altında

Esmer bir kadın sevmiş gibi olurdun sen

Kadının ütülü patiskalardan bir teni

Upuzun boynu

Kirpikleri

Ve sana Ahmet Abi

uzaktan uzaktan domates peynir keserdi sanki

Sofranı kurardı

Elini bir suya koyar gibi kalbinden akana koyardı

Cezaevlerine düşsen cıgaranı getirirdi

Çocuklar doğururdu

Ve o çocukların dünyayı düzeltecek ellerini işlerdi bir dantel gibi

O çocuklar büyüyecek

O çocuklar büyüyecek

O çocuklar…

Bilmezlikten gelme Ahmet Abi

Umudu dürt

Umutsuzluğu yatıştır

Diyeceğim şu ki

Yok olan bir şeylere benzerdi o zaman trenler

Oysa o kadar kullanışlı ki şimdi

Hayalsiz yaşıyoruz nerdeyse

Çocuklar, kadınlar, erkekler

Trenler tıklım tıklım

Trenler cepheye giden trenler gibi

İşçiler

Almanya yolcusu işçiler

Kadınlar

Kimi yolcu, kimi gurbet bekçisi

Ellerinde bavullar, fileler

Kolonyalar, su şişeleri, paketler

Onlar ki, hepsi

Bir tutsak ağaç gibi yanlış yerlere büyüyenler

Ah güzel Ahmet Abim benim

Gördün mü bak

Dağılmış pazar yerlerine benziyor şimdi istasyonlar

Ve dağılmış pazar yerlerine memleket

Gelmiyor içimden hüzünlenmek bile

Gelse de

Öyle sürekli değil

Bir caz müziği gibi gelip geçiyor hüzün

O kadar çabuk

O kadar kısa

İşte o kadar.

Ahmet Abi, güzelim, bir mendil niye kanar

Diş değil, tırnak değil, bir mendil niye kanar

Mendilimde kan sesleri.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s